یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی: مردم فرانسه به خیابان آمده‌اند؛ آن‌ها از گرانی بنزین و گازوییل و برق و گاز عصبانی هستند. در کشورهای دیگر اروپا هم صدای اعتراض بلند است. اما قصه از پاریس شروع نشده است. برای پیدا کردن آغاز این ماجرا باید به ایران عزیزمان نگاه کرد؛ به جنگی که آمریکا و اسرائیل به ما تحمیل کردند، و به تنگۀ هرمز که دیگر نمی‌توان آن را از حساب هزینه‌های این جنگ کنار گذاشت.
بنا داشتند کاری کنند که ایران هزینه بدهد؛ حمله کنند، بکشند، ویران کنند، و مردم ما را زیر فشار نگه دارند. مقاومت ایران این حساب را بر هم زد. اختلال در عبور انرژی از تنگه هرمز، هزینه جنگ را به کشورهایی رساند که عادت کرده‌اند جنگ‌هایشان را در امنیت دور از خانه اداره کنند. حالا شهروند اروپایی هنگام پرداخت پول سوخت و برق، بخشی از بهای سیاستی را می‌پردازد که شاید تا دیروز آن را مسئلۀ خودش نمی‌دانست.
چرا این اتفاق مهم است؟ چون نظام سلطه فقط با ناو و بمب و بانک نیست که بر جهان حکومت می‌کند. بلکه فرهنگی هم ساخته که پول را تنها ارزش می‌داند. در این فرهنگ، هر چیز باید قیمتی داشته باشد. حتی محبت و دانش و طبیعت را هم تا جایی جدی می‌گیرند که بتوان برایشان قیمتی تعیین کرد. بعد همین نگاه را به مردم چنان قبولانده‌اند که گویی حقیقت زندگی است، نه انتخاب صاحبان قدرت.
با مردمی که چنین معیاری را پذیرفته‌اند چگونه باید از شکست نظام سلطه حرف زد؟ با همان معیاری که می‌فهمند. وقتی زندگی گران می‌شود، وقتی پر کردن باک خودرو و گرم کردن خانه دشوار می‌شود، وعدۀ رفاه ترک برمی‌دارد. این به معنای آن نیست که هر معترض فرانسوی دشمن تجاوز است، یا از مقاومت ایران دفاع می‌کند. ممکن است فقط بنزین ارزان بخواهد. اما همین پرسش که چرا باید هزینۀ این سیاست‌ها را بدهد، آغاز شکستن یک اطمینان قدیمی است.
اینجا مسئله ما تازه شروع می‌شود. ما می‌خواهیم نظام سلطه را شکست بدهیم. اما پس از آن چه؟ می‌خواهیم جای صاحبان قدرت بنشینیم و همان بازی را ادامه بدهیم؟ می‌خواهیم پول و قدرت از دست آن‌ها به دست ما برسد، بی‌آن که چیزی در زندگی مردم تغییر کند؟ اگر چنین کنیم، بر صاحبان سلطه پیروز شده‌ایم و منطق سلطه را زنده نگه داشته‌ایم.
راه دیگر این است که قدرت را وسیلۀ تغییر ارزش‌های جهان کنیم. پول لازم است، اما همه چیز نیست. انسان فقط مصرف‌کننده نیست. زندگی فقط رفاه نیست. دانش، دوستی، عدالت، آزادی، طبیعت، و عزت را نمی‌توان به پول فروکاست. این‌ها حرف‌های تزئینی برای بعد از پیروزی نیستند. باید همین امروز در رفتار و تصمیم ما حضور داشته باشند؛ وگرنه فردا هم نخواهند بود. اگر معیار پیروزی ما فقط ثروت و بعد از آن مصرف بیشتر باشد، حتی پیروزی هم ما را از شر فرهنگی که با آن می‌جنگیم رها نخواهد کرد. باید پیش از پیروزی بدانیم برای چه می‌جنگیم.
فرانسه امروز درباره قیمت زندگی اعتراض می‌کند. پرسش ما بزرگ‌تر است؛ آیا قرار است فقط قیمت‌ها و صاحبان قدرت عوض شوند، یا می‌خواهیم نظام ارزش را هم تغییر بدهیم؟
۱۱:۲۱ - ۱۴۰۵/۰۷/۲۸
نظر شما